የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ወደ ቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ ለሚላኩ ምርቶች የወጪ ንግድ (ኤክስፖርት) ፈቃድ በሀገሪቱ ባለቤትነት ስር በሚገኘው በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ (CBE) በኩል ብቻ እንዲሰጥ ጥሎት የነበረውን የቆየ ገደብ በይፋ አንስቷል። ከግንቦት 18 ቀን 2018 ዓ.ም. (May 26, 2026) ጀምሮ በኢትዮጵያ ውስጥ የሚንቀሳቀሱ ሁሉም ፈቃድ ያላቸው የንግድ ባንኮች የወጪ ንግድ ፈቃድ የመስጠት፣ የሰነድ ማደራጀትና ማስተናገድ እንዲሁም ወደ ቻይና ለሚደረጉ የወጪ ንግዶች ሙሉ የንግድ ፋይናንስ አገልግሎት የመስጠት ስልጣን ተሰጥቷቸዋል።
ቀደም ሲል በኢትዮጵያና በቻይና መንግስታት መካከል በተደረገው አጠቃላይ የኢኮኖሚና የፋይናንስ ትብብር ስምምነት መሰረት የወጪ ንግድ ፈቃድ አሰጣጥ ስርዓቱ የተማከለ ነበር። ብሔራዊ ባንክ በቁጥር ጉውምዳ/097/99 በጻፈው ደብዳቤ ወደ ቻይና የሚላኩ ምርቶች ፈቃድ በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ (CBE) በኩል ብቻ እንዲስተናገድ ገድቦት እንደነበር ይታወሳል።
የሀገሪቱ ማዕከላዊ ባንክ አሁን ላይ ይህ በብቸኝነት የመስራት አሰራር (ሞኖፖሊ) ሙሉ በሙሉ መነሳቱን አስታውቋል። በዚህም መሰረት በኢትዮጵያ ውስጥ ህጋዊ የባንክ ስራ ፈቃድ ያለው ማንኛውም የንግድ ባንክ የወጪ ንግድ (ኤክስፖርት) ፈቃድ መስጠት፣ የሰነድ ማደራጀት እና ክፍያዎችን የማስተናገድ ሂደት፣ከቻይና ገበያ ጋር የተያያዙ የውጭ ምንዛሬ እና የንግድ አገልግሎቶች ማከናወን ይችላል።
ብሔራዊ ባንክ ሁሉም የንግድ ባንኮች ወደ ቻይና ምርት ለመላክ የሚፈልጉ ኤክስፖርተሮችን ያለምንም እንግልት ማስተናገድ እንዲችሉ የንግድ ስራዎቻቸውን ካሉት የወጪ ንግድ እና የውጭ ምንዛሬ መመሪያዎች ጋር በአስቸኳይ እንዲያጣጥሙ አዟል።
ይህንን የቁጥጥር ገደብ ለማላላት የተወሰነበት ዋና ዓላማ የወጪ ንግድ ዘርፉን ይበልጥ ለማቀላጠፍ እና ውጤታማነቱን ለማሳደግ ነው። ብሔራዊ ባንክ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክን ብቸኛ ተጠቃሚነት በማስቀረት ተወዳዳሪ የባንክ አካባቢ መፍጠር ይፈልጋል። በዚህም ምክንያት ላኪዎች (ኤክስፖርተሮች) መላውን የቻይና ንግድ ልውውጥ በአንድ የመንግስት ተቋም በኩል ብቻ ለማስተናገድ ከሚገደዱበት አሰራር ጋር ተያይዞ ከሚመጣው የአሰራር መጓተት እና የቢሮክራሲ መዘግየት ይገላገላሉ።
ለወጪ ንግድ አቅራቢዎች (ላኪዎች) ይህ የፖሊሲ ለውጥ ሰፊ አማራጭ እና ምቾትን በመስጠት ትልቅ መነቃቃትን ይፈጥራል። ነጋዴዎች በአንድ የመንግስት ባንክ ብቻ ከመገደብ ይልቅ አሁን በቀጥታ ከሚመርጡት የግል ባንክ አጋራቸው ጋር መስራት ይችላሉ። ይህ ክፍት የገበያ ሁኔታ በባንኮች መካከል ውድድርን ስለሚፈጥር የአገልግሎት ክፍያዎችን እንደሚቀንስ፣ የወጪ ንግድ ፈቃድ የሚወስደውን ጊዜ በእጅጉ እንደሚያፈጥን እና በአጠቃላይ ወደ ቻይና የሚደረገውን የወጪ ንግድ ሂደት ይበልጥ ቀልጣፋ እንደሚያደርገው ይጠበቃል።
በሌላ በኩል የግል የንግድ ባንኮች ቀደም ሲል ተዘግቶባቸው የነበረውን እና ከፍተኛ ትርፍ የሚያስገኘውን የገበያ ዘርፍ የመቀላቀል እድል ያገኛሉ። ቻይና ከኢትዮጵያ ትልልቅ እና ወሳኝ የንግድ አጋሮች አንዷ መሆኗን ከግምት ውስጥ በማስገባት፣ የግል የፋይናንስ ተቋማት ከፍተኛ መጠን ላለው የንግድ ፋይናንስ እና የውጭ ምንዛሬ ፍሰት እርስ በርሳቸው በብርቱ መወዳደር ይችላሉ። ይህ የአገልግሎት አድማሳቸውን የሚያሰፋ ብቻ ሳይሆን የባንኮቹን ፈሳሽ ገንዘብ (ሊኩዊዲቲ) እና ድንበር ተሻጋሪ የግብይት ገቢያቸውን በእጅጉ ያሳድጋል።
በሰፊው ሲታይ ደግሞ አጠቃላይ ኢኮኖሚው (ማክሮ ኢኮኖሚው) ይበልጥ ነፃ እና ንቁ ከሆነ የንግድ ስነ-ምህዳር ተጠቃሚ ይሆናል። ይህ መመሪያ ቢሮክራሲያዊ ሞኖፖሊዎችን በማስወገድ፣ የግል ዘርፉን ተሳትፎ ለማበረታታት እና የፋይናንስ ዘርፉን ለማዘመን ኢትዮጵያ አሁን ላይ እያካሄደች ካለው የማክሮ ኢኮኖሚ ማሻሻያ ጋር ፍጹም ይጣጣማል። በስተመጨረሻም እነዚህን የባንክ አማራጮች ክፍት ማድረግ የንግድ ቅልጥፍናን ለማመቻቸት፣ የወጪ ንግድ መጠንን ከፍ ለማድረግ እና ለሀገሪቱ እጅግ የሚያስፈልገውን የውጭ ምንዛሬ ፍሰት ለማፋጠን ስትራቴጂካዊ እርምጃ ነው።
ይህ የፖሊሲ ለውጥ ብሔራዊ ባንክ በቅርቡ የውጭ ምንዛሬ ቁጥጥርን ለማላላት፣ የድንበር ተሻጋሪ ክፍያዎችን ለማዘመን እና በገበያ የሚመራ የውጭ ምንዛሬ ተመን ስርዓትን ተግባራዊ ለማድረግ ከወሰዳቸው እርምጃዎች ጋር በቀጥታ ይገናኛል። ኢትዮጵያ የክፍያ አማራጮችን እና የንግድ ማስተናገጃ መንገዶችን በማስፋት፣ የወጪ ንግድ ዘርፉ ለአለም አቀፍ ገበያ ፍላጎቶች ምላሽ የሚሰጥ እና ጠንካራ እንዲሆን እያደረገችው ይገኛል።
