የመረጃ እጥረት ወይስ የፖሊሲ መደናገጥ? የኢትዮጵያ ከዓለም አቀፉ የምግብ ቀውስ ሪፖርት መገለል በስተጀርባ ያለው እውነት

ኢትዮጵያ የተንሰራፋባትን መዋቅራዊ የረሃብ መጠንና የከፋ የምግብ ዋስትና እጦት የሚለኩ ወጥ መረጃዎችን ማቅረብ ባለመቻሏ፣ ከቅርብ ጊዜው የዓለም አቀፍ የምግብ ቀውስ ሪፖርት (GRFC) ሙሉ በሙሉ ተሰርዛለች። ይህ መገለል እንዲሁ በቴክኒክ መስፈርት አለመሟላት ሳቢያ የመጣ ተራ የአሰራር ክፍተት ተደርጎ ሊወሰድ አይገባም። ይልቁንም ሀገሪቱ ያለችበትን ትክክለኛ የረሃብ መጠን በቁጥር አስደግፎ ለማሳየትና ዓለም አቀፍ ሰብአዊ ድጋፎችን በቁልጭታ ለመምራት በቂ አቅምም ሆነ ግልጽነት እየጠፋ መምጣቱን የሚያሳይ አደገኛ ምልክት ነው።

ሪፖርቱን በጋራ ያዘጋጁት የምግብና እርሻ ድርጅት (FAO) እና የአለም የምግብ ፕሮግራም (WFP) ሳይቀሩ የኢትዮጵያ ከዝርዝሩ መውጣት በምግብ ዋስትና ረገድ የተመዘገበ መሻሻልን እንደማያሳይ በጥብቅ አስጠንቅቀዋል። ባለፈው ዓመት ሪፖርት ላይ 27 ሚሊዮን የሚጠጉ ኢትዮጵያውያን ለከፋ የምግብ ዋስትና እጦት መጋለጣቸው በይፋ ተጠቅሶ ሳለ፣ አሁን ያ መረጃ በአንድ ጀምበር ሟሙቶ መጥፋቱ በአለም አቀፉ የሰብአዊ መብትና ድጋፍ ክትትል ላይ ትልቅና አስፈሪ የጥቁር ቀዳዳ (Blind Spot) ፈጥሯል። ይህ እጥረት የተከሰተው የለጋሾች በጀት በመቀነሱና በአስተዳደራዊ ውሳኔዎች ሳቢያ መሆኑ ቢነገርም፣ ዋናው ጥያቄ ግን መንግስት ይህንን ወሳኝ መረጃ ለምን በግልጽ ማቅረብ አልቻለም? የሚለው ነው።

ይህ የመረጃ መደባበቅ ወይስ የአቅም ማነስ የተከሰተበት ማክሮ-ኢኮኖሚያዊ ወቅት ደግሞ ጉዳዩን ይበልጥ ያወሳስበዋል። ሀገሪቱ በዓለም አቀፉ የገንዘብ ድርጅት (IMF) ግፊት የብር ምንዛሪን በገበያ እንዲወሰን በማድረግና የነዳጅ ድጎማን በማንሳት ላይ ትገኛለች። ምንም እንኳን በዚህ ሳምንት የዓለም አቀፉ የገንዘብ ድርጅት የ464 ሚሊዮን ዶላር ተጨማሪ የብድር ፈቃድ ቢሰጥም፣ በምድር ላይ ያለው እውነታ ግን የነዳጅ ዋጋ በ40 በመቶ ማደጉ የትራንስፖርት ወጪንና የመሰረታዊ ምግቦችን ዋጋ ሰማይ አጥቅሶታል።

እንደ FEWS NET ያሉ ነጻ ተቋማት በሰሜን አማራ፣ በትግራይ እና በደቡብ አርብቶ አደር አካባቢዎች ግጭትና የኑሮ ውድነት ሺዎችን ለአስቸኳይ ጊዜ የረሃብ አደጋ (IPC ደረጃ 4) እንዳጋለጣቸው እየገለጹ ባለበት ሁኔታ፣ መንግስታዊ የመረጃ ፍሰቱ መዘጋቱ ሆን ተብሎ የችግሩን ጥልቀት ለመደበቅ የተደረገ ያስመስለዋል።

ዓለም አቀፍ ለጋሾች የረድኤት ገንዘብን በቅደም ተከተል ለመመደብ በሪፖርቱ የተቀናጀ የምግብ ዋስትና ደረጃ (IPC) መለኪያዎች ላይ በእጅጉ ይደገፋሉ። ወጥና ሊነጻጸር የሚችል መረጃ በሌለበት ሁኔታ ድጋፍ የሚያስፈልጋቸው ወገኖቻችን መመጽወቻ ሊያጡ ይችላሉ። ኢትዮጵያ ወደ ግል ዘርፍ የሚመራ ክፍት ኢኮኖሚ ለመገንባት በምታደርገው ጉዞ ውስጥ፣ ግልጽነትና ቀጣይነት ያለው የመረጃ ፍሰት ከምንም በላይ ለጋሾችን ለማሳመንና የዜጎችን ህይወት ለመታደግ ወሳኝ መሆኑን ተገንዝባ አሰራሯን በአስቸኳይ ልትፈትሽ ይገባል።