የሕገ-መንግሥታዊ ሥርዓት አደጋ ወይንስ የፖለቲካ ቁማር

በትግራይ ክልል የተካሄደው አወዛጋቢው የፕሬዝዳንት ሹመትና በፕሪቶሪያው ስምምነት ላይ የደቀነው ጥላ

አዲስ አበባ - ዛሬ ማክሰኞ ሚያዝያ 27 ቀን 2018 ዓ.ም በመቀሌ ከተማ የተሰማው ዜና የሀገሪቱን ፖለቲካዊ ውጥረት ወደ አዲስ ምዕራፍ ያሸጋገረ ክስተት ሆኖ ተመዝግቧል። ከስድስት ዓመት በፊት በፌዴራል መንግሥትና በምርጫ ቦርድ ዕውቅና ባልተሰጠው ምርጫ የተመሰረተው የትግራይ ክልል ምክር ቤት፣ ዛሬ ባካሄደው አስቸኳይ ስብሰባ ዶክተር ደብረጽዮን ገብረሚካኤልን የክልሉ ፕሬዝዳንት አድርጎ መሾሙን አስታውቋል። 

ይህ እርምጃ የሕወሓት ማዕከላዊ ኮሚቴ ቀደም ሲል ምክር ቤቱ ወደ ሥራ እንዲመለስ ካሳለፈው ውሳኔ በመነሳት የተከናወነ ሲሆን፣ ወይዘሮ ኪሮስ ሐጎስን አፈ ጉባኤ፣ ወይዘሮ ምህረት በርሀን ደግሞ ምክትል አፈ ጉባኤ አድርጎ ሰይሟል። ይሁን እንጂ ይህ ሹመት በሕጋዊነትና በሰላም ስምምነቱ ቀጣይነት ላይ የራሱን ጥቁር ጥላ ማጥላቱ የግድ ሆኗል።

የምርመራ ቡድናችን የደረሰው መረጃ እንደሚያመለክተው፣ በኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ሕጋዊ ዕውቅናው የተሰረዘው ሕወሓት፣ ይህንኑ ምክር ቤት ዳግም ነፍስ በመዝራት ወደ ስልጣን የመለሰው በፌዴራል መንግሥት በኩል የተቋቋመውን ጊዜያዊ አስተዳደር ወደ ጎን በመግፋት ነው። ዶክተር ደብረጽዮን የክልሉ ፕሬዝዳንት ሆነው የተሾሙት በአንድ ተቃውሞና በሦስት ድምጸ ተዐቅቦ በአብላጫ ድምፅ መሆኑ ቢገለጽም፣ ሂደቱ በታዛቢዎች ዘንድ “የፖለቲካ ሽሚያ” ተደርጎ ተወስዷል።

በተለይም በቅርቡ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ የሌተናል ጄነራል ታደሰ ወረደን የጊዜያዊ አስተዳደር ፕሬዝዳንትነት ሥልጣን ለአንድ ዓመት ማራዘማቸው ይታወሳል። የዛሬው ሹመት ይህንን የፌዴራል መንግሥት ውሳኔ በቀጥታ የሚገዳደርና በክልሉ ሁለት ትይዩ አስተዳደሮች እንዲፈጠሩ በር የሚከፍት መሆኑ ስጋት ፈጥሯል።

የሕወሓት አመራሮች ይህን እርምጃ ለመውሰድ ያቀረቡት ምክንያት “የኢትዮጵያ መንግሥት የፕሪቶሪያውን የሰላም ስምምነት አፍርሷል” የሚል ቢሆንም፣ በሕግ ባለሙያዎች ዘንድ ግን ጉዳዩ ሌላ ገጽታ አለው። በስምምነቱ መሠረት ክልሉ በጊዜያዊ አስተዳደር መመራት ሲገባው፣ በ2012 ዓ.ም የተመረጠውንና ሕጋዊነቱ ያከተመውን ምክር ቤት መመለስ በራሱ የስምምነቱን መርሆዎች የሚጥስ መሆኑ ይነገራል።

ዛሬ የቀረበው የውሳኔ ሐሳብ በሁለት ድምጸ ተዐቅቦ በአብላጫ ድምፅ መጽደቁ፣ በድርጅቱ ውስጥም ቢሆን ሙሉ ስምምነት ላይኖሮ እንደሚችል ፍንጭ የሚሰጥ ነው። በተጨማሪም የሕወሓት ሊቀመንበር ስለ ስምምነቱ አፈጻጸምና ወቅታዊ ሁኔታዎች ያቀረቡት ሪፖርት በምክር ቤቱ በሙሉ ድምፅ መጽደቁ፣ ፓርቲው በክልሉ ያለውን ሙሉ የበላይነት ዳግም ለማረጋገጥ የሄደበትን ርቀት ያሳያል።

ይህ አዲስ ሹመት በፌዴራል መንግሥቱና በትግራይ ክልል መካከል ያለውን ግንኙነት ወደ ከፋ ግጭት ሊመራው ይችላል የሚሉ ስጋቶች እየበረቱ መጥተዋል። በአንድ በኩል በጠቅላይ ሚኒስትሩ ዕውቅና ያገኘው የጊዜያዊ አስተዳደር መዋቅር፣ በሌላ በኩል ደግሞ በሕወሓት “ተመረጠ” የተባለው አዲሱ ሹመት በትግራይ ሕዝብ ላይ ግራ መጋባትን ከመፍጠሩ ባለፈ፣ ለዘላቂ ሰላም የሚደረገውን ጥረት አደጋ ላይ የሚጥል ነው።

የክልሉ ምክር ቤት ወደ ሥራ መመለስና የፕሬዝዳንት ሹመት ማካሄዱ፣ ከዓለም አቀፍ ማኅበረሰቡ ጋር የተገባውን ቃልና የሕገ-መንግሥታዊ ሥርዓቱን ታማኝነት የሚፈትን ሆኖ ተገኝቷል። አዲስ ዘመን ጋዜጣ ጉዳዩን በቅርበት እየተከታተለ ሲሆን፣ ከፌዴራል መንግሥትና ከምርጫ ቦርድ የሚሰጡ ምላሾችን ለንባብ ለማብቃት ዝግጅቱን አጠናቋል።