መንግሥታዊው ግዙፍ ተቋም ኢትዮ ቴሌኮም 10 በመቶ ድርሻውን ለሕዝብ ክፍት ካደረገ ከአንድ ዓመት ተኩል ገደማ በኋላ፤ በሺዎች የሚቆጠሩ ግለሰብ ባለሀብቶች ኩባንያው ካሳየው ዝምታ ጋር ተያይዞ ከፍተኛ ቅሬታ እያቀረቡ ነው። በ2016 በጀት ዓመት በተካሄደው የሽያጭ ሂደት ከ47,377 በላይ አዳዲስ ባለአክሲዮኖች ወደ ኩባንያው ቢቀላቀሉም፤ እስካሁን ስለ አክሲዮናቸው ሁኔታ፣ ስለ ትርፍ ክፍያም ሆነ ስለ ተቋሙ የፋይናንስ ሪፖርት ምንም ዓይነት መረጃ እንዳልደረሳቸው ገልጸዋል።
ይህ የአክሲዮን ሽያጭ በኢትዮጵያ የካፒታል ገበያ ታሪክ እንደ ትልቅ ስኬት ተወስዶ የነበረ ሲሆን፤ በርካታ ዜጎች ቁጠባቸውን ወደ ቴሌኮሙ ዘርፍ እንዲያዛውሩ ተበረታተው ነበር። ለዚህም እንደ አቶ ወሰንየለህ መብራቱ ያሉት በጡረታ ላይ የሚገኙ ባለሀብቶች፣ በግል የቤት ልማት ዘርፍ ላይ ኢንቨስት ከማድረግ ይልቅ በመንግሥት ተቋም ላይ ያላቸውን እምነት መሠረት በማድረግ የጡረታ ገንዘባቸውን አውጥተው አክሲዮኑን ገዝተዋል።
ይሁን እንጂ ተቋሙ መረጃ ባለመስጠቱ ምክንያት ይህ እምነታቸው እየተሸረሸረ መሆኑን ገልጸዋል። አቶ ወሰንየለህ ለከይር ታይምስ ሲናገሩ፤ "አንድ ዓመት ከስድስት ወር ገደማ በትዕግስት ጠብቄያለሁ። ነገር ግን 'እየሰራንበት ነው፣ ጠብቁ' ከሚል ምላሽ ውጭ እስካሁን ምክንያቱ ምን እንደሆነ ወይም ሂደቱ ምን ደረጃ ላይ እንደሚገኝ የተነገረን ነገር የለም" ብለዋል።
የባለአክሲዮኖቹ ቅሬታ በሦስት ዋና ዋና ነጥቦች ላይ ያተኩራል። እነርሱም፡ ዓመታዊ የፋይናንስ ሪፖርት አለመቅረቡ፣ የትርፍ ክፍያ (dividend) አለመጀመሩ እና የአክሲዮን ባለቤትነትን የሚያረጋግጥ የምስክር ወረቀት አለመሰጠቱ ናቸው። ምንም እንኳን በነሐሴ 26 ቀን 2017 ዓ.ም "እንኳን ደስ አለዎት፤ የኢትዮ ቴሌኮም ባለአክሲዮን መሆንዎ በኢትዮጵያ ካፒታል ገበያ ተረጋግጧል" የሚል አጭር መልዕክት ቢደርሳቸውም፤ ከዚያ በኋላ ግን ዝርዝር መረጃ ሊሰጣቸው አልቻለም።
የኩባንያው ዋና ሥራ አስፈጻሚ ወይዘሮ ፍሬሕይወት ታምሩ፤ በሐምሌ 17 ቀን 2017 ዓ.ም ኩባንያው የሦስት ዓመት ስትራቴጂያዊ ዕቅዱን ውጤታማ በሆነ መንገድ ማጠናቀቁን ቢገልጹም፤ ግለሰብ ባለአክሲዮኖች ግን ስለ ኩባንያቸው መረጃ ለማግኘት ከራሱ ከኩባንያው ይልቅ በመገናኛ ብዙኃን የሚወጡ አጠቃላይ ሪፖርቶችን ለመከታተል ተገድደዋል።
ከጉዳዩ ጋር ቅርበት ያላቸው ምንጮች እንደሚጠቁሙት፤ መዘግየቱ የተፈጠረው የባለአክሲዮኖችን መዝገብ ለማጥራት ከዲጂታል መታወቂያ (digital ID) ጋር በተያያዘ በሚከናወኑ ሥራዎች ምክንያት ነው። ይሁን እንጂ ባለአክሲዮኖች መሥፈርቱን አሟልተው እያለ ሂደቱ መጓተቱ ተገቢ እንዳልሆነ ይከራከራሉ። "የዲጂታል መታወቂያው ችግር ከሆነ ቀድመው ሊነግሩን ይገባ ነበር" የሚሉት አቶ ኃይለ፤ ኩባንያው ለባለቤቶቹ ግልጽነት ሊኖረው እንደሚገባ አሳስበዋል።
ኢትዮ ቴሌኮም ለባለአክሲዮኖች ጥያቄ ምላሽ ለመስጠት የ'128' አጭር የጥሪ መስመር ቢያዘጋጅም፤ ብዙዎች ግን መስመሩ በቂ ምላሽ እንደማይሰጥ ይናገራሉ። ከይር ታይምስ ከኩባንያው የሕዝብ ግንኙነት ክፍል በጉዳዩ ላይ ምላሽ ለማግኘት ያደረገው ተደጋጋሚ ሙከራም ሳይሳካ ቀርቷል።
የኢትዮጵያ የካፒታል ገበያ ባለሥልጣን የሁለተኛ ደረጃ የአክሲዮን ግብይትን ሕጋዊ ማዕቀፍ እያዘጋጀ ባለበት በዚህ ወቅት፤ የእነዚህ የመጀመሪያ ባለአክሲዮኖች እሮሮ ከፍተኛ ትኩረት የሚሻ ነው። ኩባንያው ግልጽ የሪፖርት አቀራረብና የትርፍ ክፍያ ሂደትን ካላሳለጠ፤ ዜጎች በካፒታል ገበያው ላይ ያላቸው እምነት ሊቀንስ ይችላል የሚል ስጋት ተፈጥሯል።
ማስታወቂያ
የቅርብ ጊዜ የንግድ፣ የፖለቲካ እና የኢኮኖሚ መረጃዎችን ለማግኘት ከከይር ታይምስ ጋር ይቆዩ።
