የሚሊዮኖች ህልም እና የሚሊዮኖች ዋጋ፡ የአዲሶቹ ኮንዶሚኒየሞች ይፋዊ የዲዛይን እና የክፍያ ዝርዝር መግለጫ

በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ኢትዮጵያውያን የቤት ባለቤት ለመሆን ሌሊትና ቀን በሚደክሙበት በዚህ ወቅት፣ ከመንግስት የወጡ አዳዲስ ይፋዊ ሰነዶች በቤት ፈላጊው ማህበረሰብ ዘንድ ትልቅ መነጋገርያ ፈጥረዋል። ለብዙ ዓመታት በጉጉት ሲጠበቁ የነበሩትን አዳዲስ የኮንዶሚኒየም ቤቶች ዲዛይን አማራጮች፣ የካሬ ሜትር ስፋት እና ሙሉ የዋጋ ዝርዝር ይፋ ያደረጉት እነዚህ ሰነዶች፣ የወደፊት እጣ ተጠቃሚ ለመሆን ለሚጠባበቁም ሆነ በአሁኑ ወቅት በባንክ እየቆጠቡ ላሉ ዜጎች ወሳኝ ፍንጮችን የያዙ ናቸው።

ይፋዊ ሰነዶቹ እንደሚያሳዩት መንግስት አዳዲሶቹን የመኖሪያ ህንፃዎች ለመገንባት ያቀደው በምድር ቤት እና በአስር ወለሎች (G+10) አደረጃጀት ሲሆን፣ በውስጣቸውም ከተለያዩ የህብረተሰብ የኑሮ ደረጃዎች ጋር የሚመጣጠኑ አራት ዋና ዋና የዲዛይን አማራጮችን አካትቷል።

በመጀመሪያው የዲዛይን አማራጭ ስር ባለ አንድ፣ ባለ ሁለት እና ባለ ሶስት መኝታ ቤቶች የተካተቱ ሲሆን፣ የጋራ መገልገያዎችን ጨምሮ ባለ አንድ መኝታው 56.7 ካሬ ሜትር፣ ባለ ሁለት መኝታው 75.6 ካሬ ሜትር እና ባለ ሶስት መኝታው 94.5 ካሬ ሜትር ስፋት አላቸው። በዚህ መዋቅር መሰረት በአንድ ወለል ላይ 10 ቤቶች የሚኖሩ ሲሆን በጥቅሉ በአንድ ህንፃ ውስጥ 110 አባወራዎችን ማስተናገድ ይቻላል። ይበልጥ አነስተኛ እና ተመጣጣኝ አማራጮችን ለሚፈልጉ ዜጎች የተዘጋጀው ሁለተኛው አማራጭ ደግሞ የስትዲዮ (Studio) ክፍሎችን ጭምር ያካተተ ነው።

በዚህ ስር የ30 ካሬ ሜትር ስፋት ያላቸው 11 የስትዲዮ ክፍሎች፣ 44.2 ካሬ ሜትር ያላቸው ባለ አንድ መኝታ፣ 62.1 ካሬ ሜትር ያላቸው ባለ ሁለት መኝታ እና 77.6 ካሬ ሜትር ስፋት ያላቸው ባለ ሶስት መኝታ ቤቶች ተደራጅተዋል። ከዚህ በተጨማሪ ሰፋፊ የመኖሪያ ክፍሎችን ለሚሹ ዜጎች የተነደፈው ሶስተኛው አማራጭ ባለ አንድ መኝታውን በ72 ካሬ ሜትር፣ ባለ ሁለት መኝታውን በ90 ካሬ ሜትር እና ባለ ሶስት መኝታውን እስከ 126 ካሬ ሜትር ድረስ ከፍ አድርጎታል።

ይሁን እንጂ የቤት ፈላጊውን ማህበረሰብ ቀጥተኛ ትኩረት የሳበው እና ከእያንዳንዱ የካሬ ሜትር ስፋት በስተጀርባ በሚሊዮን የሚቆጠር የብር ልዩነት ይዞ የመጣው የወጣው ይፋዊ የዋጋ ተመንን የያዘው ሰነድ ነው። ይህ አጠቃላይ ስሌት የተሰራው በአሁኑ ወቅት በአንድ ካሬ ሜትር የህንፃ ዋጋ 35,000.00 ብር ላይ ተመስርቶ ሲሆን፣ መንግስት የቤት ፈላጊውን ጫና ለመቀነስ የ20 በመቶ ቅድመ ክፍያ (Down Payment) እና የ75 በመቶ የባንክ ብድር (Loan) አቅርቦትን አመቻችቷል።

በዚህ መነሻ መሰረት በአንደኛው አማራጭ ስር የሚገኘው ባለ አንድ መኝታ ቤት ጠቅላላ ዋጋው 1,985,156.00 ብር ሲሆን፣ እጣው ሲወጣ ለመረከብ 496,289.00 ብር ቅድመ ክፍያ መክፈልን ይጠይቃል፤ ቀሪው 1,488,867.00 ብር ግን በባንክ ብድር የሚሸፈን ይሆናል። በዚህ አማራጭ ስር የሚገኘው ባለ ሁለት መኝታ ቤት ጠቅላላ ዋጋ 2,646,875.00 ብር (ቅድመ ክፍያ 661,719.00 ብር) ሲሆን፣ ባለ ሶስት መኝታው ደግሞ 3,308,593.00 ብር (ቅድመ ክፍያ 827,148.00 ብር) ሆኖ ተመዝግቧል።

ለወጣቶችና አነስተኛ የቁጠባ አቅም ላላቸው ዜጎች ትልቅ ተስፋ የሆነው የ30 ካሬ ሜትሩ ስትዲዮ ቤት በ1,050,000.00 ብር ጠቅላላ ዋጋ የቀረበ ሲሆን፣ ይህንን ቤት ለመረከብ 262,500.00 ብር ቅድመ ክፍያ ማዘጋጀት በቂ ነው። በተቃራኒው ከፍተኛውን ዋጋ የያዙትና በሶስተኛው አማራጭ ስር የተካተቱት ሰፋፊ ቤቶች ሲሆኑ፣ በተለይም ባለ 126 ካሬ ሜትሩ ባለ ሶስት መኝታ ቤት ጠቅላላ ዋጋው 4,410,000.00 ብር የደረሰ ሲሆን፣ ቅድመ ክፍያው ብቻ 1,102,500.00 ብር በእጅ መኖርን ይጠይቃል።

ይሁንና ሰነዱ በግርጌው ላይ ያስቀመጠው አንድ ወሳኝ ማሳሰቢያ የወደፊት እቅድ አውጪዎችን በጥልቀት ሊያሳስብ የሚገባ ነው። ሰነዱ "ይህ ዋጋ በየሩብ ዓመቱ በሚደረገው የዋጋ ማሻሻያ ሊጨምርም ሊቀንስም ይችላል" በሚል ያስቀመጠው ገደብ፣ በገበያ ላይ የሚታየው የኮንስትራክሽን እቃዎች ዋጋ መለዋወጥ በቀጥታ በቤቶቹ የመጨረሻ ዋጋ ላይ ተፅዕኖ ሊያሳድር እንደሚችል ፍንጭ ይሰጣል።

ይህንን አዲስ ይፋዊ መረጃ በምክንያታዊነት ስንገመግመው፣ መንግስት ያቀረበው የ75 በመቶ የባንክ ብድር አማራጭ ቀሪውን ክፍያ በረጅም ጊዜ ለመክፈል እድል ስለሚሰጥ ለቤት ፈላጊው ማህበረሰብ ትልቅ እፎይታ መሆኑ አይቀርም። ሆኖም ግን፣ እያንዳንዱ ዜጋ የራሱን የቁጠባ አቅም አሁን ካለው ተለዋዋጭ የገበያ ሁኔታ ጋር ማመጣጠንና ለቅድመ ክፍያ የሚሆነውን ገንዘብ አስቀድሞ ማደራጀት እንዳለበት ሰነዶቹ በተዘዋዋሪ ያስገነዝባሉ።

ማህበረሰቡም በወሬና በግምት ላይ ከተመሰረቱ መረጃዎች ወጥቶ፣ ከመንግስት ሰነዶች ላይ በቀጥታ የተገኙትን እነዚህን ትክክለኛ አሃዞች መነሻ በማድረግ የቤት ባለቤት የመሆን ህልሙን በፅኑ መሠረት ላይ ሊያቅድ ይገባል።