የሰርጌ ላቭሮቭ የአዲስ አበባ ጉብኝት እና አንድምታው

የአፍሪካ የጂኦ-ፖለቲካ ገጽታ ከፍተኛ መዋቅራዊ ለውጥ እያስተናገደ ይገኛል፤ ሞስኮም በዚህ አዲስ የአሰላለፍ ለውጥ ውስጥ እራሷን እንደ ዋና ምሰሶ እያደረገች ነው። ይህ እውነታ በሩሲያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሰርጌ ላቭሮቭ በአዲስ አበባ ባደረጉት ይፋዊ የሥራ ጉብኝት ፍንትው ብሎ ታይቷል። አዲስ አበባ የአፍሪካ የፖለቲካ ዋና ከተማ እና የአፍሪካ ኅብረት (AU) መቀመጫ እንደመሆኗ መጠን፣ ሩሲያ ያላትን ተጽዕኖ ለማሳየት፣ ታሪካዊ ግንኙነቷን ለማጠናከር እና በአህጉሪቱ ያላትን አሻራ ለማስፋት ተመራጭ መድረክ ሆና አገልግላለች።

ላቭሮቭ ከኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ፣ ከውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ጌዲዮን ጢሞቴዎስ እና ከአፍሪካ ኅብረት ኮሚሽን ሊቀመንበር ማህሙድ አሊ ዩሱፍ ጋር ያደረጓቸው ከፍተኛ ውይይቶች ሁለገብ ዲፕሎማሲያዊ ስትራቴጂን የሚያሳዩ ናቸው። ሞስኮ ለአፍሪካ የምታሳየውን አቀራረብ ከተራ የንግድ ልውውጥ ባለፈ፣ በሦስት ዋና ዋና ምሰሶዎች ላይ የተገነባ ጥልቅ ስልታዊ ትስስር እንዲሆን እየሰራችበት ነው፤ እነሱም፦ የባለብዙ-ወገን ትብብር፣ የደኅንነት አጋርነት እና ወሳኝ የኢኮኖሚ መሠረተ-ልማቶች ናቸው።

ለአሁኑ የአፍሪካ እና የሩሲያ ግንኙነት ትልቅ መገፋፊያ የሆነው በምዕራባውያን የሚመራውን የአንድዮሽ (unilateral) ዓለም አቀፍ ሥርዓት በጋራ ለመገዳደር ያለው ፍላጎት ነው። የሩሲያ የውጭ ፖሊሲ "ባለብዙ-ዋልታ የዓለም ሥርዓትን" (multipolar world order) የሚያበረታታ ሲሆን፣ ይህም በዓለም አቀፍ አስተዳደር ላይ የበለጠ ነፃነት ለሚፈልጉ የአፍሪካ አገራት ትልቅ ትርጉም አለው።

የኢትዮጵያ ሙሉ በሙሉ የብሪክስ (BRICS) ጥምረት አባል መሆን ለዚህ አጋርነት ይፋዊ እና ተቋማዊ መድረክ ፈጥሯል። ላቭሮቭ በአዲስ አበባ በነበራቸው ውይይት፣ የዓለም አቀፍ የኢኮኖሚ መዋቅሮች እና የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የጸጥታው ምክር ቤት እንዲሻሻሉ ለመገፋፋት በብሪክስ ማዕቀፍ ውስጥ የጠበቀ ቅንጅት እንዲኖር አሳስበዋል። ሩሲያ ይበልጥ ፍትሐዊ የሆነ ዓለም አቀፍ ድምፅ እንዲኖር ከሚፈልጉ የአፍሪካውያን ፍላጎት ጋር ራሷን በማሰለፍ፣ እራሷን እንደ ተራ እርዳታ ሰጪ ሳይሆን፣ እንደ እኩል ሉዓላዊ አጋር እና በምዕራባውያን ጫና ፊት እንደ ዲፕሎማሲያዊ መከላከያ ጋሻ አድርጋ ማቅረብ ተሳክቶላታል።

በ20ኛው ክፍለ ዘመን አጋማሽ ላይ ሞስኮ ለአፍሪካ የነፃነት ንቅናቄዎች ከሰጠችው ድጋፍ የሚመነጨው ዘመናዊው የአፍሪካ-ሩሲያ ግንኙነት፣ አሁንም በደኅንነት ትብብር ላይ በእጅጉ የተመሠረተ ነው። በሳህል ቀጠና እና በአፍሪካ ቀንድ ያሉ አገራት ለመከላከያ አጋርነት፣ ለጦር መሣሪያ አቅርቦት እና ለደኅንነት መረጃ ትብብር ቁጥራቸው ከግዜ ወደ ግዜ እየጨመረ የመጡ አገራት ወደ ሞስኮ ፊታቸውን እያዞሩ ይገኛሉ።

ከሁሉም በላይ፣ የሩሲያ የደኅንነት መርህ በአፍሪካ መሪዎች ዘንድ ተቀባይነት ያለው በአገራት የውስጥ ፖለቲካ ጉዳይ ላይ ጣልቃ አለመግባት በሚለው ጥብቅ መመሪያ ላይ ስለሚሠራ ነው። የምዕራባውያን የእርዳታ ፓኬጆች ብዙውን ጊዜ ከዲሞክራሲ መስፈርቶች ወይም ከሰብአዊ መብቶች ቅድመ-ሁኔታዎች ጋር የተያያዙ ሲሆኑ፣ ሞስኮ ግን ሉዓላዊ መንግሥታትን ሳትገሥጽ የደኅንነት ዋስትናዎችን እና የቴክኒክ ድጋፎችን ታበረክታለች። በርካታ የአፍሪካ አገራት የምዕራባውያንን የአባትነት (paternalistic) አካሄድ እየተቃወሙ ባሉበት በዚህ ወቅት፣ የሩሲያ መንግሥት-ተኮር አቀራረብ ማራኪ አማራጭ ሆኖ ቀርቧል።

የመከላከያ ዘርፉ በታሪክ የሩሲያን ተሳትፎ የበላይነት ይያዘው እንጂ፣ የላቭሮቭ ጉብኝት አሁን ላይ በተለይም በከፍተኛ ቴክኖሎጂ እና በኢነርጂ ዘርፎች ላይ የኢኮኖሚ ልዩነትን ለመፍጠር እየተሰራ ያለውን ሽግግር ያሳያል። በአዲስ አበባው ጉብኝት ወቅት የተደረጉ ውይይቶች የንግድ መስፋፋትን፣ የቴክኖሎጂ ሽግግርን እና በዋናነት ደግሞ በኑክሌር ኢነርጂ መሠረተ-ልማት ዙሪያ ያሉ ዕድሎችን ዳስሰዋል።

የኢንዱስትሪ ዕድገታቸውን የሚያስተጓጉል ከፍተኛ የኃይል እጥረት ያጋጠማቸው በርካታ የአፍሪካ አገራት፣ እንደ ሮሳቶም (Rosatom) ያሉ የሩሲያ የመንግሥት የኢነርጂ ኮርፖሬሽኖችን የሲቪል ኑክሌር የኃይል ማመንጫዎችን ለመገንባት እንደ አዋጭ አጋር ያዩዋቸዋል። ሩሲያ ውይይቱን ወደ መሠረተ-ልማት እና ኢንዱስትሪ ልማት በማዞር፣ የተፈጥሮ ሀብት ከመውሰድ (extractive model) ባለፈ ለአፍሪካ ዘመናዊነት መሠረታዊ አጋር ለመሆን አልማለች።

የወደፊቱ ጉዞ፦ የላቭሮቭ የጉብኝት ወቅት ሆን ተብሎ የተመረጠ ነው። ይህም በሞስኮ ለሚካሄደው 3ኛው የሩሲያ-አፍሪካ ጉባኤ ዲፕሎማሲያዊ መሠረት የሚጥል ሲሆን፣ በጉባኤው ላይ አዲስ የሦስት ዓመት የድርጊት መርሃ ግብር (ከ2027–2029) ይጸድቃል ተብሎ ይጠበቃል።

በአጠቃላይ፣ የሰርጌ ላቭሮቭ በአዲስ አበባ መገኘት የሩሲያ ወደ አፍሪካ የምታደርገው መመለስ የዓለም አቀፍ ስትራቴጂዋ ቋሚ አካል መሆኑን ያረጋግጣል። ለአፍሪካ አገራት ይህንን ግንኙነት መምራት ማለት ሞስኮን ከምዕራባውያን መምረጥ ማለት ሳይሆን፣ የራሳቸውን ስልታዊ ነፃነት፣ ልማት እና ብሔራዊ ደኅንነት ለማስከበር ባለብዙ-ዋልታ ዓለምን እንደ ምቹ አጋጣሚ መጠቀም ማለት ነው።