የጋራ ማረጋገጫ ቡድን አባላት ምርጫና የአሰራር ደንቦች አዲስ ውዝግብ ማስነሳታቸው ተገለፀ

በኢትዮጵያ እየተካሄደ በሚገኘው የታሪካዊው የሀገራዊ ምክክር ጉባኤ ሂደት ላይ፣ ከስምንቱ የሥራ ቡድኖች የተመረጡ የጋራ ማረጋገጫ ቡድን አባላት አመራረፅ፣ የድምፅ አሰጣጥ ሥነ-ሥርዓት መመሪያ እና ስምምነት ባልተደረሰባቸው አከራካሪ ምክረ ሀሳቦች ዙሪያ ከፍተኛ ጥያቄዎችና ስጋቶች መደቀናቸውን ምንጮች አስታወቁ። በምክክር ሂደቱ ወቅት የተከሰቱት እነዚህ አሰራራዊና ድራማዊ ኩነቶች የኮሚሽኑን መጪ እርምጃዎችና የውሳኔ አሰጣጥ ግልፅነት ፈተና ላይ ጥለውታል ተብሏል።

ከጉባኤው አደረጃጀት ጋር በተያያዘ እንደተመለከተው፣ በምክክር መድረኩ የተዋቀሩት ስምንት የሥራ ቡድኖች የውይይቶቹን አጠቃላይ ሂደት የሚያረጋግጡና የሚከታተሉ የጋራ ማረጋገጫ ቡድን አባላትን የመምረጥ ኃላፊነት ተጥሎባቸው ነበር። በወጣው መመሪያ መሠረት ከአንድ የሥራ ቡድን የሚወጡ 15 የማረጋገጫ ቡድን አባላት አጠቃላይ የሀገሪቱን ስብጥር በሚያንፀባርቅ መልኩ ከሁሉም ክልሎች፣ ከሁለቱ የከተማ አስተዳደሮች እና ከፌደራል መንግሥት የተወከሉ መሆን ነበረባቸው።

ሆኖም ግን በተካሄደው የምርጫ ሂደት ላይ ከፍተኛ ውክልና መዛባት መታየቱን የውስጥ ምንጮች ይገልፃሉ። በአንዳንድ የሥራ ቡድኖች ውስጥ ከተወሰነው አሰራር ውጭ ከአንድ ክልል ብቻ እስከ አምስት የሚደርሱ ተመካካሪዎች ለአባልነት የተመረጡበት አጋጣሚ መፈጠሩ ተሰምቷል። ይህ ክስተት የስብጥር ሚዛንን ያሳጣና የአንድን አካባቢ የበላይነት ሊያጠነክር ይችላል በሚል በተሳታፊዎች ዘንድ ቅሬታን ፈጥሯል።

በሌላ በኩል፣ የቀረቡ ምክረ ሀሳቦችን ለማፅደቅና ወደ ተግባር ለመቀየር የተቀመጠው የድምፅ አሰጣጥ መመሪያ ሌላው የውዝግብ መንስኤ ሆኗል። እንደ ምንጮቹ ዘገባ፣ የኮሚሽኑ ከፍተኛ ኃላፊዎች በውስጥ ደንቡ መሠረት ምክረ ሀሳቦችን በ75 በመቶ የድምፅ ብልጫ ለማስወሰን መሞከር አጠቃላይ ጉባኤውን አደጋ ላይ ሊጥለው ይችላል የሚል ስጋት አድሮባቸዋል።

በከፍተኛ ሀገራዊና ፖለቲካዊ ጉዳዮች ላይ የሚሰጡ ውሳኔዎች ባለ ሦስት አራተኛ (75%) ድምፅ ማግኘት አለባቸው የሚለው መስፈርት፣ በተለይም አከራካሪ በሚሆኑ አጀንዳዎች ላይ ውሳኔ መስጠትን እጅግ አስቸጋሪ እንደሚያደርገው ይታመናል። ይህ ደግሞ በምክክር ሂደቱ መጨረሻ ላይ ተጨባጭና አስገዳጅ ውጤት እንዳይመጣ በማድረግ አጠቃላይ የጉባኤውን ስኬት ሊያስተካክለው የሚችል ትልቅ ማነቆ ሊሆን ይችላል ተብሎ ይፈራል።

ይባስ ብሎ ደግሞ፣ በተለያዩ የሥራ ቡድኖች ውስጥ በተደረጉ ውይይቶች ወቅት በዋና ዋናና አከራካሪ በሆኑ የሀገር ግንባታ ጉዳዮች ላይ የጋራ ስምምነት ላይ መድረስ ያልቻሉ ቡድኖች መኖራቸው ታውቋል። በተሳታፊዎች መካከል ባለው የሐሳብ ልዩነት ምክንያት በብዙ ምክረ ሀሳቦች ላይ መግባባት ሳይፈጠር ቀርቷል።

ከዚህ ቀደም ኮሚሽኑ አከራካሪ ጉዳዮች በውይይትና በስምምነት መፍትሔ ያገኛሉ ብሎ ቢጠብቅም፣ በተግባር ግን በአንዳንድ ቡድኖች ዘንድ የነበሩት ልዩነቶች እጅግ የሰፉ በመሆናቸው ወደ አንድ የጋራ መስመር መምጣት አልተቻለም። ይህም የትኞቹ ምክረ ሀሳቦች የህዝቡን ሙሉ ድጋፍ አግኝተው ወደ ፖሊሲና ህግ ማዕቀፍ እንደሚቀየሩ ግራ መጋባትን ፈጥሯል።

እስካሁን ባለው ሁኔታ፣ ስምምነት ያልተገኘባቸውና በውዝግብ ላይ ያሉ ምክረ ሀሳቦች በተለየ በምን ዓይነት የአሰራር አኳኋንና መስፈርት መፍትሔ እንደሚያገኙ የሀገራዊ ምክክር ኮሚሽኑ የሰጠው ግልፅ ማብራሪያ የለም። ኮሚሽኑ በእነዚህ አከራካሪ ነጥቦች ላይ አዲስ አማራጭ አሰራር ይዘረጋል ወይንስ ነባሩን መመሪያ አሻሽሎ ይተገብራል የሚለው ጉዳይ አሁንም አሻሚ እንደሆነ ቀጥሏል።

የጉባኤው ተሳታፊዎችና ታዛቢዎች እንደሚሉት፣ ሂደቱ ታማኝነትና ህጋዊነት እንዲኖረው ከተፈለገ ኮሚሽኑ አስቸኳይ ማብራሪያ መስጠትና የአሰራር ክፍተቶችን በአስቸኳይ ማስተካከል ይኖርበታል።

የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን የተጣለበትን ከፍተኛ የታሪክ አደራ ለማወጣትና የህዝቡን አመኔታ ለማግኘት የአሰራር ግልፅነትና የውክልና ፍትሃዊነትን ማስጠበቅ እንዳለበት ባለሙያዎች ይናገራሉ። በተለይም የማረጋገጫ ቡድን አባላት ስብጥርን ማስተካከል፣ የድምፅ አሰጣጥ መመሪያውን ከተጨባጭ ሁኔታዎች ጋር ማጣጣም እና ስምምነት ባልተደረሰባቸው ጉዳዮች ላይ ግልፅ የሆነ የውሳኔ አሰጣጥ ማዕቀፍ ማዘጋጀት የመጪው የጥንቃቄ እርምጃዎች መሆን አለባቸው።

ሂደቱ ወደፊት በሚራመድበት ወቅት እነዚህን አሰራራዊ ፈተናዎች እንዴት እንደሚወጣቸው ለመታዘብ መላው የኢትዮጵያ ህዝብና የፖለቲካ ኩነቶች ተከታታዮች በጉጉት እየጠበቁ ይገኛሉ።