የቁጥሮች ፖለቲካ እና የዜጎች ነባራዊ ሕይወት ፍተሻ፦ ከፓርላማው መድረክ

ከትናንት በስቲያ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የተካሄደው የመንግሥት የሥራ አፈጻጸም ግምገማ መድረክ፣ የተለመደው የፖለቲካ ሪፖርት ማቅረቢያና ማጨብጨቢያ ብቻ አልነበረም። ይልቁንም በሀገሪቱ ከፍተኛ የሥልጣን አካል ውስጥ መሬት ላይ ካለው እውነተኛ ሕይወት ጋር የተላተመ፣ የሕዝብን የውስጥ ትንፋሽ በይፋ ያስደመጠ ታሪካዊ ክስተት ነበር።

በዚህ መድረክ ላይ የፓርላማ አባሉ ደሳለኝ ጫኔ (ዶ/ር) ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ያቀረቡት ጠንከር ያለ ትችት እና የፖሊሲ ፍተሻ፣ እኔን ጨምሮ በዕለቱ በጋዜጠኞች ጋለሪ ላይ ተቀምጠን ውሎውን ለምንከታተል የብዙዎቻችንን ትኩረት የሳበና አዲስ አገራዊ ማስተንተኛ የሰጠ ነበር።

በመንግሥት በኩል የቀረበው ባለ 10.2 በመቶ የኢኮኖሚ ዕድገት እና የ1.5 ትሪሊዮን ብር የግብር ገቢ ሪፖርት፣ በወረቀት ላይ ሲነበብ አገር አቀፍ ስኬትን የሚያበስር እና ልብን የሚያሞቅ ነው። ይሁን እንጂ ደሳለኝ (ዶ/ር) ወደ መድረኩ መጥተው ጥያቄዎቻቸውን መሰንዘር ሲጀምሩ፣ በፓርላማው አዳራሽ ውስጥ የነበረው ድባብ በአንዴ ተለወጠ። እሳቸው ያነሱት ነጥብ የቁጥር ስኬቶችን ማጣጣል ሳይሆን፣ “እነዚህ የቁጥር ስኬቶች ለምን በዜጎች ኪስ እና ማዕድ ላይ ሊንጸባረቁ አልቻሉም?” የሚለውን መሠረታዊ ጥያቄ ነበር።

በዕለቱ ውይይት ላይ ልቤን የነካው እና እኔም እንደ አንድ የዚሁ ማኅበረሰብ አባል በዕለት ተዕለት ሕይወቴ የምታዘበው መራራ እውነት በደሳለኝ (ዶ/ር) አንደበት ሲገለጽ ነበር። “በአሁኑ ወቅት በሀገራችን መካከለኛ የሚባል የኅብረተሰብ መደብ ጠፍቶ ጥቂት እጅግ የበለጸጉ እና አብዛኛው በድህነት የሚማቅቅ ሁለት መደቦች ሆነዋል” ያሉት ሐሳብ የዛሬዋን ኢትዮጵያ ማኅበራዊ ገጽታ በትክክል የሚገልጽ ነው።

አንድ አገር በኢኮኖሚም ሆነ በፖለቲካ ጸንታ እንድትቆም የጀርባ አጥንት የሚሆነው መካከለኛው የኅብረተሰብ መደብ (Middle Class) ነው። ቋሚ ደሞዝ የሚከፈለው የመንግሥትና የግል ድርጅት ሠራተኛ፣ መካከለኛ ነጋዴውና ምሁሩ የዚህ መደብ መገለጫዎች ነበሩ። ዛሬ ግን የማክሮ-ኢኮኖሚ ማሻሻያውን ተከትሎ በመጣው ሰማይ የነካ የዋጋ ግሽበት ምክንያት፣ የቤት ኪራይ ዋጋ ከአንድ ዜጋ ወርሃዊ ጠቅላላ ገቢ በላይ ሆኗል። ይህ ማለት ቋሚ ደሞዝተኛው ዜጋ ኪራይ ከፍሎ መመገብ ወደማይችልበት፣ በደሳለኝ (ዶ/ር) አገላለጽ “በስውር ረሃብ” (Hidden Hunger) ውስጥ ወደሚኖርበት ዝቅተኛ የድህነት ቀጠና ወርዷል። ይህንን እውነታ በቁጥር ጨዋታ መሸፈን እንደማይቻል የፓርላማ አባሉ የተናገሩት ነጥብ በዕለቱ ትልቅ ዲፕሎማሲያዊና ማኅበራዊ ክብደት ነበረው።

በፋይናንሱ ዘርፍ ዙሪያ የቀረበው ትንተናም ቢሆን የመንግሥትን የሪፖርት አቀራረብ ዘይቤ የሚሞግት ነበር። የብሔራዊ ባንክና የፋይናንስ ሚኒስቴር “የውጭ የንግድ ብድር አልተበደርንም” የሚለውን ትረካ፣ ደሳለኝ (ዶ/ር) በሀገር ውስጥ ዕዳ ዋስትናዎች (T-bills) አማካኝነት ከሀገር ውስጥ ባንኮች እየተወሰደ ካለው በቢሊዮኖች የሚቆጠር ብድር ጋር አያይዘው ሞግተውታል። ይህ የመንግሥት አሰራር የግሉን ዘርፍ የብድር ዕድል በማጥበብ ረገድ የፈጠረውን ጫና በዝርዝር ማሳየታቸው፣ በፓርላማው ውስጥ የተደበቁ የኢኮኖሚ መዋቅሮችን ፍንትው አድርጎ አሳይቷል።

እንደ አንድ የቀድሞ ምሁርና መምህር፣ ደሳለኝ (ዶ/ር) በትምህርት ዘርፉ ላይ ያነሱት የ92 በመቶ የተማሪዎች ውድቀት ምጣኔ በፓርላማው አዳራሽ ውስጥ ትልቅ የፀጥታ ድባብ ፈጥሮ ነበር። ይህንን ውድቀት “የትውልድ ብክነት” (Generational Catastrophe) ሲሉ የገለጹት ሲሆን፣ “ተማሪዎች በሙሉ ከወደቁ የወደቀው መምህሩ ወይም ሥርዓቱ ነው” በማለት የትምህርት ሚኒስቴርን መዋቅራዊ ኪሳራ በግልጽ አሳይተዋል። ከዚህም በላይ 7 ሚሊዮን ተማሪዎች ከትምህርት ገበታ ውጪ መሆናቸው፣ አገሪቱ ወደፊት የምትረከበው ትውልድ ላይ የተጋረጠ ትልቅ አደጋ መሆኑን አስገንዝበዋል።

የሰብአዊ ድጋፍ ፈላጊዎችን ቁጥር በተመለከተ፣ መንግሥት ቁጥሩን ከመረጃ ማጥራት በኋላ ከ27 ሚሊዮን ወደ 2.3 ሚሊዮን ዝቅ ማድረጉ፣ መሬት ላይ ካለው የረሃብና የድርቅ እውነታ ጋር እንደማይገጥም ደሳለኝ (ዶ/ር) በምክንያት አስረድተዋል። ዓለም አቀፍ ተቋማት (እነ WFP እና FAO) አሁንም ከ15 ሚሊዮን በላይ ሕዝብ አስቸኳይ እርዳታ እንደሚያስፈልገው በሚገልጹበት ወቅት፣ ቁጥሩን ዝቅ አድርጎ ማቅረብ ፖለቲካዊ ፋይዳ ይኖረው እንደሆነ እንጂ የሕዝብን ሕይወት አይቀይረውም።

በዕለቱ የነበረውን ውሎ ስገመግም፣ የደሳለኝ (ዶ/ር) ንግግር ማጠቃለያ ላይ ያቀረቧቸው የመፍትሔ ሐሳቦች ለመንግሥት ትልቅ የቤት ሥራ የሚሰጡ ናቸው። አገሪቱ ከገባችበት የጸጥታና የኢኮኖሚ ቀውስ ለመውጣት ከተለመደው የ“ኮሪደር ልማት”፣ የፓርኮችና የሎጆች ግንባታ ዐይን ወጣ በማድረግ፣ የሕዝብን የዕለት ተዕለት ኑሮ ሊያቀልሉ ወደሚችሉ እንደ ማዳበሪያ ፋብሪካዎች፣ የብረት ማቅለጫዎች፣ እና መሠረታዊ አምራች ኢንዱስትሪዎች ላይ ማተኮር እንደሚገባ ያቀረቡት ሐሳብ ወቅታዊና አስፈላጊ ነው።

በመጨረሻም፣ ያነሱት የሰላም ጥያቄ የሁላችንም የዘወትር ጸሎት ነው። የፖለቲካ ቅራኔዎችን በኃይል ለመፍታት ከመሞከር ይልቅ፣ ሁሉንም የታጠቁ እና ያልታጠቁ የፖለቲካ ኃይሎችን ያካተተ እውነተኛ እና አካታች የፖለቲካ ድርድር ማድረግ፣ ሊለካ የሚችል የሰላም የጊዜ ሰሌዳ (Peace Timeline) ማዘጋጀት ለነገ የሚባል ጉዳይ አይደለም። እኔም እንደ ጋዜጠኛ የታዘብኩት፣ የኢትዮጵያ ሕዝብ በአዲሱ ዓመት በተግባር ሊያየው የሚፈልገው ተጨባጭ ተስፋ በወረቀት ላይ ያሉ የቁጥር ዕድገቶችን ሳይሆን፣ መሬት ላይ የሚሰፍን እውነተኛ ሰላምን እና መረጋጋትን ብቻ ነው።