የኢትዮ-ጅቡቲ ዲፕሎማሲ፡ ከስትራቴጂካዊ ቁርኝት ባሻገር ያለው እውነትና የሚዲያ ሚና

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ በቅርቡ በፕሬዝዳንት ኢስማኤል ኡመር ጌሌ በዓለ ሲመት ላይ ለመገኘት ወደ ጅቡቲ ያደረጉት ጉዞ፣ በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለውን የጠበቀ ግንኙነት በድጋሚ ያረጋገጠ ክስተት ነው። እንደ አንድ የዲጂታል ሚዲያ ባለሙያና የዘገባዎች ትንተና ላይ እንደምሠራ ሰው፣ ይህንን ጉብኝትና ተከትሎት የሚመጡትን ትንታኔዎች ስመለከት በሁለት መነጽሮች ነው፦ አንደኛው የሀገራቱ የህልውና ትስስር፣ ሁለተኛው ደግሞ እኛ ሚዲያዎች ይህንን ትስስር ለሕዝብ የምናቀርብበት መንገድ።

የኢትዮጵያ የንግድ ልውውጥ 90 በመቶ የሚሆነው በጅቡቲ ወደቦች በኩል ማለፉ፣ ግንኙነቱን ከዲፕሎማሲያዊ ወዳጅነት ባለፈ ወደ "ስትራቴጂካዊ ቁርኝት" (Strategic Interdependence) ከፍ ያደርገዋል። ይህ ቁጥር ለኢትዮጵያ የኢኮኖሚ ደህንነት ምን ያህል ወሳኝ እንደሆነ የሚያሳይ ቢሆንም፣ በሌላ በኩል ደግሞ ሀገሪቱ በአንድ መስመር ላይ ያላትን ከፍተኛ ጥገኝነት ይጠቁማል። ለኔ እይታ፣ እንዲህ ያሉ ዲፕሎማሲያዊ ጉብኝቶች የቆዩ ስምምነቶችን ከማደስ ባለፈ፣ ወደብ አልባ የሆነችው ኢትዮጵያ በጎረቤት ሀገራት ላይ ያላትን የንግድ አማራጮች ለማስፋት (Diversification) የሚረዱ አዳዲስ መድረኮች ሊሆኑ ይገባቸዋል።

እኔ በሚዲያ ሥራዎቼ ውስጥ ሁልጊዜ እንደምከራከረው፣ ዜናዎች "ርዕስ ለመሸጥ" ብቻ መሆን የለባቸውም። ይልቁንም፣ እንደ ኢትዮ-ጅቡቲ ያሉ ጉዳዮች ሲዘገቡ በጥልቅ ትንተናና በሙሉ እይታ ሊቀርቡ ይገባል።

ሚዲያዎች የባለሥልጣናትን መዝለቅና መውጣት ብቻ ሳይሆን፣ ይህ ጉብኝት በድንበር አካባቢ ባለው የንግድ ፍሰት፣ በኮሪደሩ ደህንነትና በሁለቱ ሕዝቦች ማህበራዊ ትስስር ላይ ያለውን ቀጥተኛ ተፅዕኖ በጥናት ላይ ተመስርተው ሊተነትኑ ይገባል።

በሀገራችን የሚዲያ ከባቢ ውስጥ ጥላቻና ቂም በቀል በበቂ ሁኔታ ተዘርቷል። እንዲህ ያሉ የቀጣናዊ ትብብር ዜናዎች ለውይይትና ለንግግር በር የሚከፍቱ፣ ለጋራ ብልጽግና ተስፋ የሚሰጡ ትርክቶችን ለመገንባት ምቹ አጋጣሚዎች ናቸው።

·   በሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) እና በተጨባጭ መረጃዎች የታገዘ ዘገባ ማቅረብ፣ ዜጎች ስለ ሀገራቸው ጂኦ-ፖለቲካዊ አቋም ትክክለኛ ግንዛቤ እንዲኖራቸው ያደርጋል።

በእኔ እምነት፣ ሚዲያ የአንድን ሀገር አጀንዳ የሚቀርጽበት መንገድ ከፖለቲካው ውሳኔ ባልተናነሰ ደረጃ የሕዝብን ግንዛቤ ይወስናል። የኢትዮጵያና የጅቡቲ ግንኙነት "አማራጭ የሌለው ትስስር" መሆኑን ስንዘግብ፣ ይህ ትስስር ለተራው ነጋዴና ለሸማቹ ማህበረሰብ ምን ትርጉም አለው? የሚለውን ጥያቄ መመለስ ይኖርብናል።

የጋዜጠኝነት ሙያ ስነ-ምግባር የሚጠይቀውም ይኸው ነው—ስለሚሠራው ነገር በቅርበት ተረድቶ፣ የአካባቢውን ባህልና እምነት አክብሮ፣ ከግል ወይም ከቡድን ጥቅም ይልቅ ለሀገር ዘላቂ ጥቅም ቅድሚያ መስጠት። የኢትዮ-ጅቡቲ ዲፕሎማሲያዊ ጉዞዎችም በዚህ ሚዛን ተመዝነው፣ ለጋራ ተጠቃሚነት የሚበጁ እውነታዎች ለሕዝብ ግልጽ ሊሆኑ ይገባል።