የዋሽንግተን–ካይሮ–አስመራ ቅንጅት፦ ስትራቴጂካዊ አሰላለፍ ወይስ አደገኛ ስሌት?

በቅርቡ በማህበራዊ ሚዲያ የተደረገ የዲፕሎማሲያዊ ሃሳብ ልውውጥ በቀይ ባህር ኮሪደር አካባቢ ባሉ የጂኦፖለቲካዊ ቅንጅቶች ለውጥ ላይ አዲስ ክርክር አስነስቷል። ይህ ውይይት የተቀሰቀሰው የአሜሪካ የአረብ እና አፍሪካ ጉዳዮች ከፍተኛ አማካሪ ማሳድ ቡሎስ ከኤርትራ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ኦስማን ሳለህ ጋር በካይሮ አወንታዊ ውይይት ማድረጋቸውን በኤክስ (የቀድሞው ትዊተር) ገጻቸው ካስታወቁ በኋላ ነው።

ቡሎስ የቀጣናውን ውስብስብ ሁኔታዎች በመገንዘብ፣ የሁለትዮሽ ግንኙነትን፣ ንግድን፣ ቀጣናዊ ደህንነትን እና ኢኮኖሚያዊ ትብብርን ለማስፋፋት ያለሙ ውይይቶችን አጉልተው አሳይተዋል። በተጨማሪም ቀጣናዊ ግጭቶችን ለመፍታት እና በቀይ ባህር እንዲሁም በአፍሪካ ቀንድ ዘላቂ ሰላምን፣ እድገትን እና ብልጽግናን ለማረጋገጥ ገንቢ የጋራ ትብብር ማድረግ አስፈላጊ መሆኑን አስምረውበታል።

ነገር ግን ይህ ማስታወቂያ ከቀጣናው ተንታኞች እና አስተያየት ሰጪዎች አፋጣኝ እና ጠንካራ ትችት አስተናግዷል። ታዋቂው የአፍሪካ ቀንድ ጋዜጠኛ ማርቲን ፕላውት በኤክስ ገጹ በሰጠው ምላሽ በዚሁ አዲስ ክስተት ላይ ያለውን ጥልቅ ስጋት ገልጿል።

ፕላውት ኤርትራን ከአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ እና ከግብጹ ፕሬዝዳንት አብደል ፈታህ ኤል-ሲሲ ሰፊ የቀይ ባህር ስትራቴጂ ጋር የማጣመር ሃሳብ አሳሳቢ መሆኑን በማስጠንቀቅ፣ እነዚህ መሪዎች ከጀርባ ምን እየሸረቡ ሊሆን እንደሚችል የሚጠይቅ አነቃቂ ጥያቄ አቅርቧል። የፕላውት ጠንካራ ምላሽ ዋሺንግተን በዞኑ እያሳየች ባለው ተለዋዋጭ የውጭ ፖሊሲ አቋም ላይ ያለውን ሰፊ ስጋት የሚያንጸባርቅ ነው።

የዚህ አወዛጋቢ ጉዳይ ማዕከል ስትራቴጂካዊ የደህንነት ግቦችን እና የባህር በር ተደራሽነትን ቅድሚያ የሚሰጥ የዲፕሎማሲያዊ አቀራረብ ለውጥ ነው። ኤርትራ በቀይ ባህር ላይ ያላት የ1,200 ኪሎሜትር የባህር ዳርቻ አስመራን በባህር ንግድ ደህንነት ላይ ወሳኝ ተዋናይ ያደርጋታል፤ ይህም ዋሺንግተን ከእርሷ ጋር የነበራትን የቆየ የዲፕሎማሲ ማግለል እና ማዕቀብ እንድታቀል ሊያበረታታት ይችላል።

ካይሮ የግብፅ፣ የአሜሪካ እና የኤርትራ ፍላጎቶችን በማጣጣም የጋራ የባህር ደህንነት ስጋቶችን ለመፍታት እና የቀጣናውን ተፎካካሪዎች ለመመከት በነዚህ ውይይቶች ውስጥ እራሷን እንደ ዋና አሸማጋይ አድርጋ እየሾመች ትገኛለች። ሆኖም ይፋዊ የዲፕሎማሲ መግለጫዎች ይህንን ትብብር ወደ መረጋጋት የሚያመራ መንገድ አድርገው ቢያቀርቡትም፣ ተችዎች ግን የውስጥ የገዥነት ማሻሻያዎችን ሳያጠይቁ አስመራን ማስተናገድ አምባገነናዊ መንግስትን ህጋዊ እንደማድረግ ይቆጠራል ሲሉ ይከራከራሉ።

የዚህ በማደግ ላይ ያለ ሶስትዮሽ ሰፊ ቀጣናዊ ተጽእኖ በተለይም ለጎረቤት ኢትዮጵያ ከፍተኛ ነው። በታሪካዊ አለመተማመን እና በቀይ ባህር ተደራሽነት ዙሪያ ባልተፈቱ አለመግባባቶች ምክንያት በአዲስ አበባ እና በአስመራ መካከል ያለው ውጥረት እንደቀጠለ ነው። በዋሺንግተን፣ ካይሮ እና አስመራ መካከል የሚደረግ የጠነከረ የሶስትዮሽ ስምምነት በአዲስ አበባ በኩል የፖለቲካ ከበባ እና የቀጣናዊ ተጽእኖ ለውጥ ስጋትን ሊያበረታታው ይችላል።

በተጨማሪም የግብፅ እና የኤርትራ መሪዎች የቀይ ባህር ደህንነት የባህር ዳርቻ ሀገራት ዋና ሃላፊነት ሆኖ መቆየት እንዳለበት የሚገልጽ አቋም ያላቸው ሲሆን፣ ግልጽ የሆነ የአሜሪካን ድጋፍ ወደዚህ ማዕቀፍ ማስተዋወቅ ደግሞ በዓለም አቀፍ የንግድ መስመር ላይ ያለውን የባህር እንቅስቃሴ ሁኔታ ይለውጠዋል።

በመጨረሻም፣ ይህ የዲፕሎማሲያዊ እድገት በተግባራዊ ፖለቲካ (realpolitik) እና በቀጣናዊ መረጋጋት መካከል ያለውን ውጥረት ያጎላል። ዋሺንግተን ከኤርትራ ጋር የምታደርገውን ግንኙነት ንግድን ለመገንባት እና ቀጣናዊ ግጭቶችን ለመፍታት እንደሚደረግ ገንቢ ጥረት አድርጋ ብታቀርበውም፣ እንደ ፕላውት ያሉ ተንታኞች ግን ደካማ የቀጣና ግንኙነቶችን ሊያናጋ የሚችል ግልጽ ያልሆነ ሴራ አድርገው ይመለከቱታል።

ይህ አዲስ ቅንጅት ለእውነተኛ ሰላም መሰረት ይሁን ወይም በአፍሪካ ቀንድ ላይ ጥልቅ ተፎካካሪነትን ያብስብ፣ ለአለም አቀፍ ታዛቢዎች ዋና ጥያቄ ሆኖ ይቀጥላል።