የአሜሪካ በግብፅ ላይ ያተኮረ አካሄድ በአፍሪካ ቀንድ ያላትን ስትራቴጂ እያበላሸው ነው — ብሌን ማሞ ዲሪባ

* በሚድል ኢስት ፎረም (Middle East Forum) ላይ መጣጥፍ ያወጡት ብሌን ማሞ ዲሪባ፣ አሜሪካ በአፍሪካ ቀንድ የምትከተለው ፖሊሲ ግብፅን ማዕከል ያደረገ መሆኑ ስትራቴጂያዊ ስህተት መሆኑን ገልፀዋል።

 * ደራሲዋ ብሌን ማሞ እንዳመላከቱት፣ ዋሽንግተን ኢትዮጵያን በግብፅ የደህንነት ስጋት መነፅር ብቻ መመልከቷ የቀጠናውን እውነተኛ የኃይል ሚዛን ያላገናዘበ ነው።

 * ኢትዮጵያ ከሰሃራ በታች ካሉ ሀገራት ትልቁን እና ጠንካራውን ወታደራዊ ኃይል ያላት፣ የአፍሪካ ዲፕሎማሲያዊ መዲና እና የበርካታ ህዝብ ባለቤት በመሆኗ ስትራቴጂያዊ ክብደቷ ሊካድ የማይችል መሆኑንም አብራርተዋል።

* በታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ እና በቀይ ባህር የባህር በር ፍላጎቶች ላይ አሜሪካ የግብፅን ስጋት ማስቀደሟ የሽምግልና ሂደቱን ከግጭት መፍትሔነት ይልቅ የቀድሞ የበላይነትን ወደ መጠበቅ ለውጦታል ብለዋል።

 * ዋሽንግተን ኢትዮጵያን እንደ ሁለተኛ ደረጃ ተዋናይ መመልከቷን አቁማ፣ ወቅታዊውን የጂኦ-ፖለቲካ እውነታ ያገናዘበ ተግባራዊ  ፖሊሲ እንድትከተልም ጥሪ አቅርበዋል።

በዘመናዊው የታሪክ አጋጣሚ ሁሉ ዋሽንግተን የአፍሪካ ቀንድ ቀጠናን ስትመለከት የቆየችው በመካከለኛው ምስራቅ መነፅር ሲሆን፣ ለዚህ መዋቅሯ ደግሞ ግብፅን በማዕከልነት አስቀምጣለች። ይሁን እንጂ በሚድል ኢስት ፎረም (Middle East Forum) ላይ ሰፊ ትንታኔ ያቀረቡት ተመራማሪዋ ብሌን ማሞ እንደሚያስረዱት፣ በቀይ ባህር እና በአፍሪካ ቀንድ ዙሪያ ያለው ጂኦ-ፖለቲካዊ ሁኔታ አሁን ላይ ስር ነቀል ለውጥ አድርጓል።

ብሌን በመጣጥፋቸው ላይ እንደገለፁት፣ የግብፅ ታሪካዊ አስፈላጊነት፣ የስዊዝ ቦይን መቆጣጠሯ እና ከእስራኤል ጋር ያላት የሰላም ስምምነት ካይሮን ለአሜሪካ ተመራጭ አጋር አድርጓት የቆየ ቢሆንም፣ ቀጠናው አሁን ላይ በግብፅ የታሪክ ግንኙነት ወይም በስዊዝ ቦይ ብቻ የሚገለፅ አይደለም። ይልቁንም የኢራን መረቦች፣ የቱርክ ፍላጎቶች፣ የእስራኤል ጥቅሞች፣ የፋርስ ባሕረ ሰላጤ ሀገራት ውድድር እና የታላላቅ ኃይላት ፉክክር የሚገናኙበት ዋና የጂኦ-ፖለቲካ ውድድር አውድማ ሆኗል።

ብሌን ማሞ በፅሁፋቸው አፅንኦት ሰጥተው እንደተናገሩት፤ "ዋናው ጥያቄ ግብፅ ወይስ ኢትዮጵያ ይበልጣል የሚለው አይደለም፤ ምክንያቱም ሁለቱም ህጋዊ ጥቅም ያላቸው አስፈላጊ አጋሮች ናቸው።" እውነተኛው ጥያቄ አሜሪካ ዲፕሎማሲዋን ከተቀየረው የቀጠናው የኃይል ሚዛን ጋር አብሮ ማስኬድ ችላለች ወይ የሚለው ነው። በዚህ ሁኔታ ውስጥ ዋሽንግተን ኢትዮጵያን በዋነኝነት በግብፅ የደህንነት ስጋት መነፅር የመተርጎም አዝማሚያዋ ትልቅ ስትራቴጂያዊ ስህተት መሆኑን ደራሲዋ አብራርተዋል።

ኢትዮጵያ በአፍሪካ ቀንድ ትልቁ የህዝብ ቁጥር ያላት እና ከሰሃራ በታች ካሉ ሀገራት በሙሉ ጠንካራ ወታደራዊ ኃይል ያላት ሀገር እንደመሆኗ፣ ስትራቴጂያዊ ክብደቷ ማንኛውም ውጫዊ ኃይል ሊዘነጋው የማይችለው እውነታ እንደሆነ ያመላክታሉ።

የአሜሪካ የፖሊሲ አካሄድ የግብፅን ስጋት በማስቀደም የኢትዮጵያን ስትራቴጂያዊ አስፈላጊነት ጥላ ስር እንደጣለው ያብራሩት ብሌን ማሞ፣ ይህም በተለይ በታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ (GERD) ውዝግብ ወቅት በግልፅ ታይቷል ሲሉ ይከራከራሉ። የዋሽንግተን አካሄድ የግብፅን የደህንነት ስጋት ያገናዘበ፣ ነገር ግን የኢትዮጵያን የጎዳ በመሆኑ የሽምግልና ሂደቱን ከግጭት መፍትሔነት ይልቅ የነበረውን ቀጠናዊ የበላይነት ወደ መጠበቅ ለውጦታል ሲሉ  ይተቻሉ።

ተመሳሳይ ፈተና በቀይ ባህር ላይም እንደሚታይ የሚገልፁት ደራሲዋ፣ ግብፅ አሁን ላይ ኢትዮጵያ የባህር በር የላትም በሚል በቀይ ባህር ደህንነት ላይ ያላትን አስፈላጊነት እንደምታሳንስ እና የአሜሪካ ፖሊሲ አውጪዎች ኢትዮጵያ በቀይ ባህር እና በወደብ አማራጮች ላይ ያላትን ፍላጎት ሰፋ ባለ መልኩ መመልከት እንዳለባቸው ይመክራሉ።

ግብፅ በመካከለኛው ምስራቅ የአሜሪካ አስፈላጊ አጋር ሆና ብትቀጥልም፣ ስትራቴጂያዊ ቅድመ-አስፈላጊነቶቿ በዋነኝነት ከናይል እና ከምስራቅ ሜዲትራኒያን ጋር የተያያዙ ናቸው። በአንፃሩ ኢትዮጵያ በአፍሪካ ቀንድ እና በቀይ ባህር የደህንነት እውነታዎች ውስጥ በቀጥታ የተካተተች እና ልዩ ቦታ ያላት ሀገር ናት።

ድንበሯ፣ የደህንነት ኃላፊነቷ፣ የህዝብ ብዛቷ እና ፖለቲካዊ ተፅዕኖዋ ሶማሊያን፣ ሱዳንን፣ ደቡብ ሱዳንን እና ሰፊውን ቀጠና የሚያካትቱ ቀውሶች ማዕከል ያደርጋታል። ብሌን አክለው እንደገለፁት፣ ኢትዮጵያ የምትሸከመውን ይህንን የቀጠናዊ ደህንነት ጫና ጥቂት የሰሜን እና የምስራቅ አፍሪካ ተዋናዮች ብቻ ናቸው ሊሸከሙት የሚችሉት።

በማጠቃለያቸው ብሌን ማሞ እንዳሰመሩበት፣ በመካከለኛው ምስራቅ እና በአፍሪካ ቀንድ ደህንነት መካከል ያለው ድንበር እየደበዘዘ በመጣበት በዚህ ወቅት ዋሽንግተን የአፍሪካ ቀንድ ደህንነትን በመካከለኛው ምስራቅ መዋቅር ብቻ መምራት አትችልም።

በአፍሪካ ቀንድ የአሜሪካ ፖሊሲ የወደፊት እጣ ፈንታ ተግባራዊ  የሆነ ቀጠናዊ ስትራቴጂን የሚፈልግ በመሆኑ፣ ኢትዮጵያ ከጊዜ ወደ ጊዜ እያደገች እና ስትራቴጂያዊ ቦታዋ እየጎላ በመምጣቱ ዋሽንግተን በግብፅ ሰፊ መዋቅር ውስጥ እንደ ሁለተኛ ደረጃ ጉዳይ ልታያት አይገባም። በመሆኑም ለዋሽንግተን ኢትዮጵያን ማዕከል ያደረገ ፖሊሲ መከተል ከወቅቱ ጂኦ-ፖለቲካዊ እውነታ ጋር ለመራመድ እጅግ አስፈላጊ ማስተካከያ መሆኑን ብሌን አሳስበዋል።