በሰሜን ኢትዮጵያ ውጥረት በማየሉ ምክንያት በመቶዎች የሚቆጠሩ ነዋሪዎች ከግጭት ቀጣናው እየተፈናቀሉ ይገኛሉ

በሰሜን ኢትዮጵያ በተለያዩ አካባቢዎች በድጋሚ እያገረሸ በመጣው የትጥቅ ግጭት እና እየጨመረ በመጣው የፀጥታ ውጥረት ምክንያት፣ በመቶዎች የሚቆጠሩ ንፁሃን ዜጎች መኖሪያ ቀያቸውን እና ንብረታቸውን ጥለው ለመሰደድ ተገደዋል። ባለፉት ጥቂት ቀናት ውስጥ በአካባቢው የተከሰተው ይህ ያልተጠበቀ ግጭት፣ ቀደም ሲል ተከስቶ ከነበረው አውዳሚ ጦርነት ገና እያገገመ በሚገኘው ማህበረሰብ ላይ ተጨማሪ ስጋት ደቅኗል።

ከግጭቱ ቀጣና እየሸሹ ወደ ተሻለ ሰላም ወዳለባቸው አጎራባች ከተሞች እና ወረዳዎች እየገቡ ከሚገኙት ተፈናቃዮች መካከል አብዛኛዎቹ ሴቶች፣ ህፃናት እና አረጋውያን መሆናቸው የችግሩን ሰብዓዊ አሳሳቢነት የጎላ ያደርገዋል። እነዚህ ዜጎች የህይወት አድን ጉዟቸውን ሲያደርጉ የነበራቸውን ጥቂት ስንቅ እና ንብረት ብቻ በመያዝ ሲሆን፣ በርካቶች ምንም አይነት የትራንስፖርት አማራጭ ባለማግኘታቸው በእግር የረጅም ሰዓታት አድካሚ ጉዞ ለማድረግ ተገደዋል።

የዚህ አዲስ ግጭት መነሻ በአካባቢው ለተወሰኑ ሳምንታት ሲብላላ የቆየው ውጥረት ውጤት መሆኑን የዓይን እማኞች እና የአካባቢው ነዋሪዎች ይገልፃሉ። በተለይም በአዋሳኝ አካባቢዎች በሚንቀሳቀሱ የተለያዩ ታጣቂ ቡድኖች መካከል የተፈጠረው አለመግባባት እና የይገባኛል ጥያቄዎች ወደ ለየለት የትጥቅ ግጭት ተቀይሯል። መጀመሪያ ላይ አልፎ አልፎ በሚሰማ የተኩስ ልውውጥ የተጀመረው ይህ ግጭት፣ በፍጥነት ተባብሶ ከባድ መሳሪያዎች ወደሚሳተፉበት አውደ ውጊያ አድጓል። ይህ ሁኔታ ደግሞ በአካባቢው ነዋሪዎች ላይ ከፍተኛ የሆነ የፍርሃት እና የድንጋጤ ስሜት ፈጥሯል። 

የፖለቲካ ተንታኞች እንደሚጠቁሙት ከሆነ፣ በሰሜን ኢትዮጵያ ዘላቂ ሰላም ለማምጣት የተደረጉት ስምምነቶች አሁንም ድረስ ሙሉ በሙሉ መሬት ወርደው ያልተተገበሩ በመሆናቸው፣ እንዲህ አይነት አነስተኛ ግጭቶች በቀላሉ ወደ ትልቅ ቀውስ የማደግ ሰፊ እድል አላቸው። የታጣቂዎችን ትጥቅ የማስፈታት እና መልሶ የማቋቋም ስራዎች በሚጠበቀው ፍጥነት አለመሄዳቸው ለችግሩ መባባስ ተጨማሪ ምክንያት ሆኖ ተጠቅሷል።

የግጭቱ ቀጥተኛ ሰለባ የሆኑት ተፈናቃዮች የገጠማቸው ሰብዓዊ ቀውስ እጅግ አሳሳቢ ደረጃ ላይ ደርሷል። በርካታ ቤተሰቦች ከሞት ለመትረፍ ሲሉ መኖሪያ ቤታቸውን፣ የእርሻ ማሳቸውን እና ከብቶቻቸውን ጥለው በመውጣታቸው አሁን ላይ ለከፍተኛ የኢኮኖሚ እና የማህበራዊ ችግር ተጋልጠዋል። ተፈናቃዮቹ በተጠለሉባቸው አጎራባች ከተሞች የሚገኙ ትምህርት ቤቶች፣ የህዝብ መሰብሰቢያ አዳራሾች እና ጊዜያዊ መጠለያዎች በተፈናቃዮች ተጨናንቀዋል። አንዳንዶቹ ደግሞ ከዘመድ አዝማድ ጋር ተጠግተው ይገኛሉ። 

ይሁን እንጂ የተፈናቃዮቹ ቁጥር በየዕለቱ እያሻቀበ መምጣቱ አቀባጭ ማህበረሰቡም ሆነ የአካባቢው አስተዳደር ከአቅም በላይ የሆነ ጫና እንዲያርፍባቸው አድርጓል። ንፁህ የመጠጥ ውሃ፣ በቂ የምግብ አቅርቦት፣ የንፅህና መጠበቂያ ቁሳቁሶች እንዲሁም መሰረታዊ የህክምና አገልግሎት ማግኘት ለበርካታ ተፈናቃዮች አዳጋች ሆኗል። በተለይም ህፃናት እና ነፍሰ ጡር እናቶች ለተለያዩ ተላላፊ በሽታዎች እና ለተመጣጠነ ምግብ እጥረት የመጋለጥ እድላቸው በከፍተኛ ሁኔታ ጨምሯል።

የፀጥታው ሁኔታ መበላሸት በሰብዓዊ እርዳታ አቅርቦት ላይ ትልቅ እንቅፋት ፈጥሯል። የተለያዩ የሀገር ውስጥ እና ዓለም አቀፍ የረድኤት ድርጅቶች ለተፈናቃዮቹ አስቸኳይ ድጋፍ ለማድረስ ጥረት እያደረጉ ቢሆንም፣ በግጭቱ ምክንያት መንገዶች በመዘጋታቸው እና የፀጥታ ስጋት በመኖሩ እርዳታውን በተገቢው ሰዓት ለማድረስ ተቸግረዋል። አንዳንድ የረድኤት ሰራተኞች አካባቢው ለእንቅስቃሴ እጅግ አደገኛ በመሆኑ የዕለት ደራሽ እርዳታ የጫኑ ተሽከርካሪዎች ወደ ቀጠናው መግባት አለመቻላቸውን ይገልፃሉ። 

በመሆኑም አፋጣኝ የሆነ የሰብዓዊ እርዳታ ኮሪደር (Humanitarian Corridor) እንዲከፈት እና ሁሉም ተፋላሚ ወገኖች ለረድኤት ሰራተኞች ደህንነት ዋስትና እንዲሰጡ ተደጋጋሚ ጥሪዎች እየቀረቡ ይገኛሉ። በግጭቱ ቀጣና ውስጥ ተከበው የሚገኙ እና መውጣት ያልቻሉ ዜጎችም እንዳሉ የሚጠቁሙ መረጃዎች እየወጡ ሲሆን፣ የእነዚህ ዜጎች ህይወት ማትረፍ ሌላው ትልቅ አሳሳቢ ጉዳይ ሆኗል።

ውጥረቱን ለማርገብ እና ግጭቱን በሰላማዊ መንገድ ለመፍታት ከተለያዩ አቅጣጫዎች ጥሪዎች እየቀረቡ ነው። የአካባቢው የሀገር ሽማግሌዎች፣ የኃይማኖት አባቶች እና የማህበረሰብ መሪዎች ተፋላሚ ወገኖች ያለምንም ቅድመ ሁኔታ ተኩስ አቁመው ወደ ውይይት ጠረጴዛ እንዲመጡ ተማፅነዋል። ከዚሁ ጋር ተያይዞ የፌደራል መንግስት በአካባቢው ያለውን የፀጥታ ክፍተት ለመሙላት እና የዜጎችን ደህንነት ለማረጋገጥ ጠንካራ እርምጃ እንዲወስድ፣ እንዲሁም የፌደራል የፀጥታ ኃይሎችን በማሰማራት ህግ እና ስርዓት እንዲያስከብር በአካባቢው ነዋሪዎች በኩል ጥያቄ እየቀረበ ነው። 

ይህ አሁን የተፈጠረው ውጥረት በአፋጣኝ መፍትሄ ካላገኘ፣ ግጭቱ ወደ ሌሎች አጎራባች አካባቢዎች ሊዛመት እና በሰሜን ኢትዮጵያ ተጀምሮ የነበረውን አንፃራዊ የሰላም ሂደት ወደ ኋላ ሊመልሰው ይችላል የሚል ከፍተኛ ስጋት አጥልቷል። የዜጎችን ህይወት ከመታደግ እና ቀጣናዊ መረጋጋትን ከማስፈን አኳያ ሁሉም የሚመለከታቸው አካላት በከፍተኛ ሀላፊነት መንቀሳቀስ እንዳለባቸው አበክረው እያሳሰቡ ይገኛሉ።