የቲቦር ናዥ አነጋገር፡ የቀይ ባህር እና የዓባይ ውኃ ፖለቲካዊ ንጽጽር

በአሜሪካ የውጭ ጉዳይ መሥሪያ ቤት የቀድሞ የአፍሪካ ጉዳዮች ረዳት ሚኒስትር እና በኢትዮጵያ የአሜሪካ አምባሳደር የነበሩት ቲቦር ናዥ፣ ግብጽ እና ኤርትራ በቀይ ባሕር ዙሪያ ላነሱት አቋም የሰጡት ምላሽ ሰፊመነጋገሪያ ሆኗል። አምባሳደሩ ሁለቱ ሀገራት «ቀይ ባሕርን ማስተዳደር እና መቆጣጠር የሚችሉት የባሕሩ አዋሳኝ ሀገራት ብቻ ናቸው» የሚለውን ሐሳብ በመቃወም ጠንካራ ሎጂካዊ ንጽጽር አንስተዋል።

ናዥ በሰጡት አስተያየት፣ የግብጽ እና የኤርትራን መርህ እንደ መነሻ በመውሰድ የዓባይን ወንዝ ሁኔታ ከዚህ ጋር አመሳስለዋል። «እንግዲህ ግብጽ እና ኤርትራ እንደሚሉት በቀይ ባሕር ላይ መብት ያላቸው የባሕሩ አዋሳኝ ሀገራት ብቻ ከሆኑ፤ የዓባይ ውኃ አጠቃቀምን መወሰን የሚችሉትም ውኃውን የሚያበረክቱት ሀገራት ብቻ ናቸው ማለት ነው» ሲሉ አጽንኦት ሰጥተዋል። ይህ አገላለጽ የሁለቱን ክልላዊ ጂኦፖለቲካዊ ጉዳዮች መሠረታዊ ግጭት በግልጽ የሚያሳይ ነው።

የቀይ ባሕር በር ጉዳይ እና የዓባይ ወንዝ አጠቃቀም በምስራቅ አፍሪካ እና በሰሜን አፍሪካ ፖለቲካ ውስጥ የህልውና አጀንዳዎች ናቸው። በካይሮ የተደረጉ የከፍተኛ ባለሥልጣናት ስብሰባዎች ቀይ ባሕር ከውጭ አካላት ንክኪ ነፃ ሆኖ በባህር ዳርቻ ሀገራት ብቻ እንዲያዝ ቢወተውቱም፣ የናዥ አስተያየት ግን የዚህን አቋም ባለብዙ ራዕይ ድክመት ያመላክታል። ውኃ አበርካች ሀገራት በዓባይ ላይ ያላቸውን ፍትሃዊ የልማት መብት ማንም ሊክደው እንደማይችል ሁሉ፣ የባህር በር የሌላቸው ሀገራትም በቀይ ባሕር ላይ ያላቸውን የጂኦፖለቲካዊ ትስስር ፍላጎት ችላ ማለት እንደማይቻል ዲፕሎማቱ ጠቁመዋል።

ይህ የቲቦር ናዥ ሐሳብ ዓለም አቀፍ ተጽዕኖዎች በሁለቱ ተፋሰሶችና የቀይ ባሕር ክልል ላይ ያላቸውን ጠንካራ ትስስር አመላክቷል። የውኃ እና የባህር በር ፖለቲካ በቀጣይነት የቀጠናውን ሰላም እና የዲፕሎማሲ ግንኙነት የሚወስን ዋናው የትኩረት ነጥብ ሆኖ እንደሚቀጥል ተንታኞች ይስማሙበታል።

ኤርትራ እና ግብጽ የቀይ ባህር ወሰን የሌላቸው ሀገራት ተሳትፎን እንደማይቀበሉ ገለጹ

ይህ የቪዲዮ መረጃ ግብጽ እና ኤርትራ በቀይ ባሕር ደኅንነትና አስተዳደር ላይ የባሕሩ አዋሳኝ ያልሆኑ ሀገራት ተሳትፎ ሊኖር እንደሚገባ ስማለዱ የሰጡትን አቋም በዝርዝር ይዳስሳል።