የሰባት አማፂ ቡድኖች አዲስ ጥምረት መስረታ እና በሰሜኑ የትግራይ ክልል የነገሰው አዲስ ውጥረት

በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍሎች ከኢትዮጵያ መንግስት ጋር ሲዋጉ የቆዩ በርካታ የአማፂ ቡድኖች በኢትዮጵያ የሚገኘውን መንግስት ከስልጣን ለማውረድ አዲስ ጥምረት መመሥረታቸውን አስታውቀዋል።

ጥምረቱ በአማራ ክልል የሚገኘውን ታጣቂ ቡድን (ፋኖ/Fano)፣ የኦሮሞ ነፃነት ሰራዊት (ኦነግ ሼኔ/OLA)፣ የትግራይ ሕዝብ ነፃነት ግንባር (ህወሓት/TPLF) እና ሌሎችን አራት ትናንሽ ቡድኖችን በአንድነት በማቀፍ "የሕልውና ጥምረት" በሚል ስም ተዋቅሯል።

ሰባቱ ቡድኖች የጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድን መንግሥት "በጦርነት፣ በዘር ማጥፋት፣ በከፍተኛ ውድመት እና በከፋ ድህነት" በመወንጀል ኢትዮጵያ የመፍረስ አደጋ ተጋርጦባታል ሲሉ ይከሳሉ።

የጠቅላይ ሚኒስትሩ ቃል አቀባይ ቢሌኔ ሥዩም እንደተናገሩት፣ ቡድኖቹ ቀደም ሲልም አብረው ሲሰሩ የቆዩ መሆናቸውን ሮይተርስ ዘግቧል።

ኢትዮጵያ በሕዝብ ብዛት ትልልቅ በሚባሉት የኦሮሚያ እና የአማራ ክልሎች ላለፉት ዓመታት የታጠቁ ግጭቶችን አስተናግዳለች።

በተጨማሪም በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎችን ሕይወት በጠፋበት እና ሚሊዮኖችን ለስደት በዳረገው የሁለት ዓመቱ የእርስ በእርስ ጦርነት ማብቃት በኋላ፣ በሰሜኑ የትግራይ ክልል አዲስ ውጥረት እንደገና አብቧል።

የአፍሪካ ህብረት የሰላም ስምምነት ያንን ጦርነት በ2015 ዓ.ም (እንደ ፈረንጀኞች 2022) ቢያስቆመውም፣ ሁለቱም ወገኖች እርስ በርሳቸው ስምምነቱን ጥሰዋል በማለት በመከሰሳቸው ወደ ሙሉ ጦርነት የመመለስ ስጋት ተፈጥሯል።

ከኦሮሚያ፣ አማራ እና ትግራይ በተጨማሪ አዲሱ ጥምረት በሌሎች ሶስት ክልሎች ማለትም በሶማሌ፣ አፋር እና ቤኒሻንጉል ጉሙዝ የሚገኙ ቡድኖችን ያካተተ ሲሆን፣ ይህም ከኢትዮጵያ 12 ክልላዊ መንግሥታት ውስጥ ግማሹን ይሸፍናል።

ክልሎቹ በዋናነት በብሔር ስብጥር ላይ ተመስርተው የተዋቀሩ ናቸው — ይህ የብሔር ፌደራሊዝም ሥርዓት ለክልሎች የተወሰነ የማስተዳደር መብት የሚሰጥ ቢሆንም፣ ከ80 በላይ ብሔረሰቦች ባሏት ሀገር ውስጥ ማህበራዊ እና ፖለቲካዊ ተፎካካሪ ፈተናዎችን ሊፈጥር ይችላል።

በአዲሱ ጥምረት ውስጥ የሚገኙ አንዳንዶቹ አማፂ ቡድኖች ቀደም ሲል እርስ በእርስ ይዋጉ የነበሩ ቢሆንም፣ አሁን ግን የጋራ ጠላታቸውን ለመመከት አብረው እንደሚሰሩ ገልጸዋል።

ሆኖም ከቬሪስክ ማፕልክሮፍት (Verisk Maplecroft) የምክር አገልግሎት ድርጅት ተንታኙ ኤድዋርድ ባች ለኤ.ኤፍ.ፒ (AFP) እንደተናገሩት፣ ቡድኖቹ "ዛሬ ወዳጅህ የሆነው ነገ ጠላትህ ሊሆን ስለሚችል መሳሪያ ይጋራሉ ተብሎ አይጠበቅም" ብለዋል።

በአማራ ክልል የሚገኘው የፋኖ ቡድን በትግራይ ጦርነት ወቅት ከመንግሥት ሰራዊት ጋር በመሆን ህወሓትን ተዋግቶ ነበር።

ነገር ግን ጦርነቱ ካበቃ ከአንድ ዓመት ባነሰ ጊዜ ውስጥ የመንግሥትን የትጥቅ መፍታት ትእዛዝ በመቃወም የታጠቀ እምቢተኝነት ጀምሯል።

በጥምረቱ ውስጥ የሚገኘው የኦጋዴን ብሔራዊ ነፃነት ግንባር (ኦብነግ/ONLF) ቃል አቀባይ አብዲቃድር አዳኒ ሂርሙጌ እንደተናገሩት፣ በአዲሱ ጥምረት ውስጥ ያሉት ቡድኖች እርስ በእርስ የተከፋፈሉ ማህበረሰቦችን ለማቀራረብ እየሰሩ ነው።

"ዓላማችን ማህበረሰቦች ዲሞክራሲ እንዲኖራቸው እና በራሳቸው የመወሰን መብታቸውን ተጠቅመው እራሳቸውን በእውነት እንዲያስተዳድሩ ነው" ብለዋል።

መንግሥት በሶማሌ ክልል ያለውን ግጭት ለማቆም በ2018 የተፈረመውን የሰላም ስምምነት አላከበረም ሲሉም አክለዋል።

"የብሔር ግጭት፣ አለመረጋጋት፣ እርስ በእርስ መጋጨት እና መገፋፋት ስላልተወገዱ፣ እያንዳንዱን ብሔር የሚጎዳ በመሆኑ በብሄሮች ዘንድ አዲስ ፍላጎት እንዲፈጠር አድርጓል" ብለዋል።

መንግሥት ከ2018 ጀምሮ ከኦሮሞ ነፃነት ሰራዊት (ኦነግ ሼኔ) ጋር ሲዋጋ ቆይቷል።

የሕልውና ጥምረት መመሥረት መግለጫ የወጣው በህወሓት እና በጎረቤት ኤርትራ መካከል አዲስ ጥምረት ተፈጥሯል የሚሉ ዘገባዎች ከተሰሙ ከጥቂት ወራት በኋላ ነው።

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ በሰጡት ምላሽ በኢትዮጵያ "የመከላከል አቅም" ላይ ሙሉ እምነት እንዳላቸው ተናግረዋል።

"ሌሎች ቢጨመሩ እንኳ ስለ ኢትዮጵያ ሉአላዊነት አንዲት ፍርሃት እንኳ የለንም" ሲሉ በሐምሌ ወር ለፓርላማ አባላት ተናግረዋል።

ሀገሪቱ በሰኔ ወር አጠቃላይ ምርጫ አካሂዳ ነበር፤ የምርጫ ሂደቱ በግጭት፣ በእስራት እና በተቃዋሚ ፓርቲዎች አነስተኛ ተሳትፎ የተሸፈነ ቢሆንም የዐቢይ ብልፅግና ፓርቲ የአብላጫ የፓርላማ ወንበሩን ይዟል።

የፋኖ እና የኦነግ ሼኔ አማፂ ቡድኖች ምርጫውን እና ውጤቱን ውድቅ አድርገውታል።

የትግራይ ክልል እና ስድስት ሚሊዮን ገደማ የሚሆነው ሕዝቧ ከምርጫው ሂደት ሙሉ በሙሉ ሳይካተቱ ቀርተዋል።